Dag 3 van 20 x 20 - Beeld-taal

Written by: Angela Angela Manders / Posted on:

De connectie tussen de uitspraak van Irma Sluis „De Nederlandse gebarentaal is een aparte taal die niet zoveel met het gesproken Nederlands te maken heeft. Als ik een hamster had nagedaan, had niemand me begrepen.” en het werk van Romare Bearden is taal, inclusiviteit en zichtbaarheid. Zowel in het werk van Bearden en de gebarentaal van Irma Sluis gaat het over expressie in gebaar, mimiek, vorm en detail. De taal van de zwarte cultuur en de taal van gebaren voor doven is een vrij onbekend terrein voor mij. In het werk van Bearden bijvoorbeeld herken ik best de afzonderlijke elementen en kan ze ook benoemen, maar naar de betekenis die de elementen samen vormen kan ik alleen maar raden. Kennis van een taal en de context waarin het is ontstaan is naar mijn idee belangrijk om te begrijpen wat er werkelijk wordt gezegd. Door het werk van Bearden en de uitspraak van Sluis werd ik mij pijnlijk bewust van het mechanisme dat iets ‘onzichtbaar’ wordt als we het zelf niet nodig hebben, kennen of begrijpen, totdat iemand ons erop wijst. De stem en het verhaal van een minderheid is daarom zo belangrijk om gehoord te worden willen we inclusiviteit nastreven.

De uitspraak van Irma Sluis komt uit het artikel “ Zij liet Nederland zien hoe ‘hamsteren’ er écht uitziet" door Alex Mazereeuw en Wilfred Takken. Irma Sluis (Den Haag, 1971) had dat gebaar van tevoren opgezocht in het gebarenwoordenboek. Gebarentaal is namelijk niet haar moedertaal en het woord hamster betekent niet hetzelfde als hamsteren. Vertaal je het verkeerd, dan gaat de betekenis verloren. Irma Sluis is gebarentolk en voorziet de ministeriële persconferenties tijdens de Coronacrisis van gebarentaal. Op de vraag waarom er niet gewoon voor een ondertiteling gekozen is zegt zij: „Voor veel dove en slechthorende mensen is Nederlandse Gebarentaal de moedertaal, en niet het Nederlands. Daardoor is geschreven informatie niet voor iedereen een geschikt medium om adviezen en maatregelen door te geven.” Zo vindt Trude Schermer van het Nederlands Gebarencentrum het absurd dat iedereen nu zo verbaasd is over een tolk. Volgens haar zijn we een van de laatste landen die dit doen. Zij grijpt de aanslag op de tram in Utrecht vorig jaar aan om dit duidelijk te maken. Doven in de omgeving hadden niets van de aanslag meegekregen en wisten daardoor niet dat ze binnen moesten blijven. Deze groep was toen onzichtbaar. Hierdoor moest ik denken aan de huidige tentoonstelling Tell Me Your Story in kunsthal KadE in Amersfoort. Voor het eerst in Europa is er een overzicht te zien van 100 jaar Afrikaans-Amerikaanse kunst gebaseerd op Storytelling. Ruim 140 bruiklenen laten verhalen en kernfiguren zien uit de zwarte cultuur. Tell Me Your Story start bij de Harlem Renaissance in de jaren twintig en plaatst de hedendaagse kunstenaars in de context van hun voorgangers. Hoe vertel je nieuwe verhalen met een eigen beeldtaal, die wij in Nederland (nog) niet (goed) kennen? Is een ‘ondertiteling’ voldoende om de verhalen en beelden in een goede context te plaatsen, te begrijpen wat er wordt gezegd? In de museale wereld is er steeds meer oog voor inclusiviteit (en diversiteit), wat het betekent en wat daar voor nodig is. Er is nog een weg te gaan, maar stap voor stap komen we er misschien.

Kijk voor meer informatie en inspiratie op: https://www.kunsthalkade.nl/nl/tentoonstellingen/tell-me-your-story https://www.vtsnederland.org https://studio-inclusie.nl https://stilverleden.nl https://phmuseum.com/ilvynjio/story/the-born-free-generation-nelson-mandela-s-generation-of-hope-5f3653e54c

Kunstwerk: Maquette for Quilting Time (1985), Romare Bearden, Detroit Institute of Arts, Founders Society Purchase with funds from the Detroit Edison Company. c/o Pictoright Amsterdam 2019